Czym jest wiesiołek dwuletni i jakie ma zastosowanie?
Wiesiołek dwuletni to roślina, której właściwości zdrowotne od dekad fascynują zarówno naukowców, jak i miłośników fitoterapii. Oenothera biennis L. – bo tak brzmi botaniczna nazwa tego gatunku – to nie tylko efektowna roślina ozdobna, ale przede wszystkim cenne źródło niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych, szczególnie kwasu gamma-linolenowego (GLA). Pochodzący z Ameryki Północnej wiesiołek doskonale zadomowił się w Europie, stając się częścią zarówno naturalnych ekosystemów, jak i kultury zielarskiej. Nasiona tej niepozornej rośliny dwuletniej kryją w sobie olej o unikalnym składzie, który znalazł zastosowanie w dermatologii, ginekologii i żywieniu funkcjonalnym. Jednak czy wszystkie przypisywane wiesiołkowi właściwości lecznicze znajdują potwierdzenie w badaniach naukowych? Czy można go stosować bezpiecznie? Jakie części rośliny rzeczywiście warto wykorzystać, a które zastosowania opierają się wyłącznie na tradycji? W tym przewodniku przeanalizujemy wiesiołek dwuletni od podstaw botanicznych, przez właściwości zdrowotne poparte nauką, aż po praktyczne wskazówki dotyczące stosowania i bezpieczeństwa. Dowiedz się, czy wiesiołek zasługuje na miano rośliny leczniczej XXI wieku, czy może jego sława jest nieco na wyrost.
Najważniejsze informacje
- Wiesiołek dwuletni to roślina, która rozwija się przez dwa sezony. W pierwszym roku tworzy tylko rozetę liściową i korzeń, a dopiero w drugim roku wypuszcza łodygę z żółtymi kwiatami otwierającymi się wieczorem.
- Wszystkie części wiesiołka są jadalne – młode liście i kwiaty nadają się do sałatek, korzeń z pierwszego roku można gotować jak warzywo, a nasiona są źródłem cennego oleju.
- Nasiona wiesiołka zawierają 7-14% rzadkiego kwasu gamma-linolenowego (GLA), który wspiera organizm w regulacji procesów zapalnych i jest szczególnie cenny, ponieważ jego synteza w ciele może być zaburzona przez starzenie się, choroby czy stres.
- Pozyskiwany z wiesiołka olej posiada status tradycyjnego produktu leczniczego w UE i jest przeznaczony do objawowego łagodzenia świądu w suchych chorobach skóry, choć jego zastosowanie opiera się na długotrwałym stosowaniu, a nie pełnych dowodach klinicznych.
- Typowe dawki oleju to 500-1000 mg 1-2 razy dziennie podczas posiłków, przy czym najczęstsze działania niepożądane to łagodne dolegliwości żołądkowo-jelitowe, które zazwyczaj ustępują po kilku dniach.
Co to jest wiesiołek dwuletni?
Wiesiołek dwuletni (Oenothera biennis L.) to gatunek rośliny zielnej należący do rodziny wiesiołkowatych (Onagraceae), obejmującej około 650 gatunków roślin kwiatowych rozmieszczonych głównie w strefie umiarkowanej i subtropikalnej. Oenothera biennis pochodzi z Ameryki Północnej, gdzie naturalnie występuje na łąkach, przydrożach, nieużytkach i terenach piaszczystych od Kanady po Meksyk1. Do Europy roślina trafiła prawdopodobnie w XVII wieku, początkowo jako ciekawostka botaniczna uprawiana w ogrodach, by z czasem skutecznie się naturalizować i stać się trwałym elementem europejskiej flory. W Polsce wiesiołek dwuletni jest powszechny – spotykamy go na nieużytkach, nasypach kolejowych, brzegach rzek, w zaroślach i na suchych łąkach, gdzie doskonale radzi sobie w ubogich, piaszczystych glebach2.
Skąd nazwa dwuletni?
Charakterystyczną cechą wiesiołka dwuletniego jest jego cykl rozwojowy, który rozciąga się na dwa sezony wegetacyjne.
- W pierwszym roku życia roślina wytwarza jedynie rozłożystą rozetę liściową, gromadząc w grubym palowym korzeniu zapasy substancji odżywczych niezbędne do przetrwania zimy.
- W drugim roku wegetacji, wykorzystując zgromadzone rezerwy, wiesiołek wypuszcza charakterystyczną wysoką łodygę kwiatostanową, na której rozwijają się żółte kwiaty, a następnie torebki nasienne.
Po owocowaniu roślina zamiera, pozostawiając tysiące drobnych nasion, które zapewniają ciągłość gatunku. Ten dwuletni rytm rozwojowy jest istotny dla osoby planującej zbiór surowca – korzeń najlepiej pozyskiwać z roślin pierwszorocznych jesienią, natomiast nasiona zbiera się z roślin drugiego roku po ich dojrzeniu3.
Jak wygląda wiesiołek dwuletni? Identyfikacja w terenie
Rozpoznanie wiesiołka dwuletniego w terenie nie jest trudne, jeśli znamy jego charakterystyczne cechy morfologiczne. Roślina w drugim roku życia wytwarza wyprostowaną, zwykle nierozgałęzioną lub słabo rozgałęzioną łodygę, która osiąga wysokość od 50 do 150 cm, choć w wyjątkowo sprzyjających warunkach może wyrosnąć nawet do 2 metrów.
- Łodyga – jest okrągła, sztywna, pokryta krótkimi, szorstkimi włoskami oraz charakterystycznymi plamkami lub smugami, szczególnie widocznymi u podstawy. Powierzchnia łodygi jest zazwyczaj zielona z czerwonawym odcieniem, co wraz z szorstką teksturą stanowi pomocny znak rozpoznawczy.
- Liście – są lancetowate do wąsko-lancetowatych, o długości 5-20 cm i szerokości 1-4 cm, z wyraźnie zaznaczonym środkowym unerwieniem i delikatnie ząbkowanymi brzegami. Liście dolne, tworzące w pierwszym roku rozetę przyziemną, są ogonkowe i często największe, podczas gdy liście na łodydze w drugim roku są krótko ogonkowe lub siedzące, stopniowo zmniejszające się ku górze pędu.
- Kwiaty – to najbardziej charakterystyczna i rozpoznawalna część rośliny. Są one zebrane w wydłużonym, luźnym kwiatostanie groniastym na szczycie łodygi, gdzie rozwijają się stopniowo od dołu ku górze przez całe lato i wczesną jesień – zazwyczaj od czerwca do września lub października. Każdy kwiat ma budowę typową dla rodziny wiesiołkowatych: cztery duże, szeroko odwrotnie jajowate płatki o intensywnie żółtej barwie, które tworzą kwiat o średnicy 3-5 cm.4.
Ważną cechą rozpoznawczą wiesiołka dwuletniego, która odróżnia go od wielu innych żółto kwitnących roślin, jest czas otwierania się kwiatów. Jak sugeruje polska nazwa „wiesiołek” (od „wieczora”), kwiaty rozchylają płatki głównie o zmierzchu i w nocy, przyciągając nocne zapylacze, przede wszystkim ćmy oraz nocne motyle. Proces rozwijania się kwiatu jest zaskakująco szybki – pąki zaczynają się otwierać w ciągu kilkunastu minut po zachodzie słońca, niemal na oczach obserwatora, i pozostają rozwarte przez całą noc.
Wiesiołek dwuletni a inne gatunki rodzaju Oenothera
Rodzaj Oenothera obejmuje ponad 120 gatunków roślin, z czego większość występuje naturalnie w obu Amerykach, choć kilka gatunków zostało introdukowanych i znaturalizowanych w Europie, Azji, Australii i Afryce. W Polsce, oprócz najpospolitszego wiesiołka dwuletniego (Oenothera biennis), można spotkać kilka innych przedstawicieli tego rodzaju, które niekiedy są mylone ze sobą lub traktowane zamiennie w literaturze popularnej.
💡Uwaga! W praktyce zielarskiej i w mowie potocznej funkcjonują różne nazwy odnoszące się do wiesiołka dwuletniego i preparatów z niego pozyskanych. Termin „wiesiołek lekarski” nie jest oficjalną nazwą botaniczną, ale określeniem używanym w fitoterapii dla podkreślenia właściwości leczniczych rośliny5.
Które części wiesiołka są jadalne?
Wiesiołek dwuletni to roślina o wszechstronnym zastosowaniu kulinarnym, gdyż niemal wszystkie jej części nadają się do spożycia. Młode liście, delikatne kwiaty, korzeń z pierwszego roku wegetacji oraz nasiona – każdy z tych elementów ma swoją unikalną wartość żywieniową i zastosowanie w kuchni. W kontekście współczesnej żywności funkcjonalnej największe znaczenie mają oczywiście nasiona jako źródło cennego oleju z wiesiołka, jednak także inne części rośliny znalazły miejsce w kuchni „dzikiej” (wild food, foraging) i regionalnej gastronomii opartej na lokalnych surowcach4.
Kwiat wiesiołka
Kwiaty wiesiołka dwuletniego to najbardziej charakterystyczna i wizualnie atrakcyjna część rośliny. Płatki są miękkie, aksamitne w dotyku i zawierają niewielkie ilości cukrów prostych oraz flawonoidów, co nadaje im łagodnie słodkawy smak z subtelną nutą roślinną6. Jak wykorzystać kwiaty wiesiołka dwuletniego?
- W tradycyjnym ziołolecznictwie kwiaty wiesiołka stosowano jako łagodny środek wspomagający w różnych dolegliwościach, choć ich rola terapeutyczna była zawsze drugorzędna wobec nasion i oleju. Napary z kwiatów używano w medycynie ludowej jako środek łagodzący przy kasłu, łagodnych stanach zapalnych gardła oraz jako delikatny środek uspokajający.
- W zewnętrznych okładach z kwiatów korzystano przy drobnych podrażnieniach skóry, choć trzeba jasno zaznaczyć, że tego typu zastosowania nie mają potwierdzenia w badaniach klinicznych i opierają się wyłącznie na przekazach etnobotanicznych.
- Współczesna fitoterapia koncentruje się przede wszystkim na oleju z nasion, jednak kwiaty nadal znajdują zastosowanie w mieszankach ziołowych, gdzie pełnią głównie funkcję uzupełniającą i poprawiają walory sensoryczne (zapach, wygląd) preparatu.
Liście wiesiołka
Liście wiesiołka dwuletniego prezentują nieco odmienny charakter w zależności od fazy rozwojowej rośliny. W pierwszym roku tworzą rozłożystą rozetę przyziemną złożoną z lancetowatych, szorstko owłosionych liści o długości do 30 cm, które są względnie grube i mięsiste. W drugim roku życia rośliny liście na łodydze kwiatostanowej są mniejsze, węższe, krótko ogonkowe lub siedzące, stopniowo zmniejszające się ku górze pędu. Młode liście, zwłaszcza te z wiosennej rozety, są najbardziej delikatne i najlepiej nadają się do celów kulinarnych. Do czego i jak wykorzystać liście wiesiołka?
- Młode liście – te wiosenne z rozet pierwszorocznych lub młode liście z górnej części łodygi roślin drugiego roku są chętnie wykorzystywane w kuchni. Liście wiesiołka mają charakterystyczną, lekką goryczkę przypominającą rzeżuchę lub rukolę, co czyni je interesującym dodatkiem do sałatek świeżych, mieszanek ziół do kanapek czy zielonych koktajli.
- Starsze liście – stają się bardziej włókniste i gorzkie, dlatego ich spożycie jest mniej przyjemne, choć możliwe po blanszowaniu. Mogą one służyć jako składnik zielonych smoothies, past ziołowych czy dodatek do potraw na ciepło (zupy, risotto). Należy pamiętać, że liście należy dokładnie umyć ze względu na szorstką, owłosioną powierzchnię, która może zatrzymywać zanieczyszczenia.
Korzeń wiesiołka
Korzeń wiesiołka dwuletniego, zbierany jesienią pierwszego roku wegetacji, był tradycyjnie wykorzystywany przez rdzenną ludność Ameryki Północnej jako warzywo korzeniowe i stanowił ważny element diety, szczególnie w okresie jesienno-zimowym. Ma białawą lub kremową barwę miąższu i stosunkowo cienką skórkę, którą można zeskrobać podobnie jak u marchwi. Współczesne wykorzystanie korzenia wiesiołka jest raczej marginalne i ogranicza się głównie do kręgów miłośników roślin jadalnych i survivalu. Wynika to częściowo z relatywnie niewielkich rozmiarów korzenia w porównaniu z innymi warzywami korzeniowymi oraz z faktu, że zbiór wymaga usunięcia całej rośliny, co w przypadku gatunku dziko rosnącego może być problematyczne z punktu widzenia ochrony zasobów.
Nasiona wiesiołka – skład i znaczenie
Nasiona wiesiołka dwuletniego zawierają 17-25% tłuszczu o unikalnym profilu kwasów tłuszczowych, w którym dominuje kwas linolowy (LA) stanowiący 65-85% składu oraz rzadko występujący w przyrodzie kwas gamma-linolenowy (GLA) w ilości 7-14%. Kwas gamma-linolenowy należy do rodziny omega-6 i jest normalnie syntetyzowany w organizmie człowieka z kwasu linolowego (pisaliśmy o tym we wpisie dotyczącym kwasów omega – czym są i gdzie je znaleźć)
Bezpośrednia suplementacja GLA w postaci oleju z nasion wiesiołka pozwala ominąć ten etap przemiany i dostarczyć organizmowi gotowego substratu, który jest następnie metabolizowany do kwasu dihomo-gamma-linolenowego (DGLA) – prekursora eikozanoidów serii 1, w tym prostaglandyny E1 (PGE1) o działaniu przeciwzapalnym i immunomodulującym7. DGLA konkuruje także z kwasem arachidonowym (AA) o enzymy cykooksygenazy i lipooksygenazy, potencjalnie zmniejszając syntezę prozapalnych eikozanoidów serii 2 i 4, co stanowi teoretyczną podstawę działania przeciwzapalnego oleju z wiesiołka. Nasiona stanowią więc cenny surowiec olejowy wykorzystywany zarówno w przemyśle farmaceutycznym i suplementacyjnym do produkcji preparatów z określoną zawartością GLA, jak i w żywieniu funkcjonalnym jako składnik diet wspierających równowagę lipidową i zdrowie skóry.
Olej z wiesiołka dwuletniego
Olej z wiesiołka dwuletniego (Oleum Oenotherae) to tłuszczowy ekstrakt pozyskiwany z nasion Oenothera biennis L. lub Oenothera lamarckiana Ser. metodą tłoczenia na zimno lub ekstrakcji, uznany oficjalnie przez Farmakopeę Europejską jako surowiec farmaceutyczny o standaryzowanym składzie i właściwościach. Produkcję oleju prowadzi się głównie z nasion pochodzących z upraw kontrolowanych, gdzie warunki agronomiczne i proces technologiczny są zoptymalizowane pod kątem maksymalnej zawartości aktywnych składników i czystości mikrobiologicznej surowca.
Charakterystyczną cechą oleju jest wysoka zawartość niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych (NNKT), w szczególności kwasu linolowego i kwasu gamma-linolenowego (GLA), który stanowi podstawę zainteresowania badaczy oraz szerokich zastosowań prozdrowotnych w dermatologii, ginekologii i immunologii. Obecność GLA w ilości 7-14% w połączeniu z korzystnym stosunkiem kwasów omega-6 do omega-9 (kwas oleinowy stanowi 6-11% składu) czyni ten olej unikalnym surowcem fitoterapeutycznym o potencjale terapeutycznym w stanach niedoboru tego kwasu lub zaburzeń jego metabolizmu. Na rynku dostępne są różnorodne formy preparatów zawierających olej z wiesiołka: kapsułki żelatynowe lub roślinne do stosowania doustnego (zazwyczaj po 500-1000 mg oleju), olej z wiesiołka do bezpośredniego spożycia lub dodawania do potraw, a także produkty dermatologiczne (kremy, maści, emulsje) do aplikacji na skórę. Wybór odpowiedniej formy, a także częstotliwość przyjmowania oleju z wiesiołka zależą od planowanego zastosowania, preferencji użytkownika oraz specyficznych potrzeb zdrowotnych. Zobacz, jak przyjmować olej z wiesiołka, by mieć pewność, że Twój organizm rzeczywiście zyska na jego suplementacji.
Wiesiołek – właściwości lecznicze w świetle badań naukowych
Przegląd dostępnej literatury naukowej wskazuje na szerokie spektrum potencjalnych właściwości prozdrowotnych oleju z wiesiołka, obejmujących działanie przeciwzapalne, antyoksydacyjne, immunomodulujące oraz wspomagające w chorobach skóry (atopowe zapalenie skóry, suchość i łuszczenie naskórka), zaburzeniach hormonalnych (PMS, mastalgia), dolegliwościach reumatycznych i innych stanach zapalnych o podłożu immunologicznym8. Należy jednak wyraźnie zaznaczyć, że znaczna część tych danych pochodzi z badań przedklinicznych prowadzonych in vitro na liniach komórkowych lub in vivo na modelach zwierzęcych, podczas gdy wyniki badań klinicznych u ludzi są często niejednoznaczne, oparte na małych grupach pacjentów lub charakteryzują się umiarkowaną jakością metodologiczną. Aktualny stan wiedzy sugeruje, że olej z wiesiołka może stanowić bezpieczne uzupełnienie konwencjonalnej terapii w wybranych wskazaniach, jednak nie powinien być traktowany jako monoterapia w poważnych schorzeniach ani jako środek o w pełni udokumentowanej skuteczności klinicznej.
Status prawny oleju z wiesiołka w Unii Europejskiej
Europejska Agencja Leków (EMA) poprzez Komitet ds. Roślinnych Produktów Leczniczych (HMPC) opracowała oficjalną monografię zielarską dotyczącą oleju z wiesiołka (Oenotherae oleum), która definiuje surowiec jako tłuszczowy olej otrzymywany z nasion Oenothera biennis L. i/lub Oenothera lamarckiana Ser. oraz określa minimalne standardy jakości zgodne z wymogami Farmakopei Europejskiej. Olej z wiesiołka posiada status tradycyjnego roślinnego produktu leczniczego (traditional herbal medicinal product), co oznacza, że jego zastosowanie opiera się na długotrwałym stosowaniu, a nie na pełnych dowodach klinicznych skuteczności zgodnych z wymogami współczesnej medycyny opartej na faktach. Zgodnie z monografią HMPC olej z wiesiołka w postaci preparatów doustnych jest przeznaczony do objawowego łagodzenia świądu towarzyszącego ostrym i przewlekłym suchym chorobom skóry, przy czym wskazanie to wynika wyłącznie z tradycji stosowania przez okres co najmniej 30 lat, w tym 15 lat w krajach UE9.
Bezpieczeństwo stosowania i możliwe działania niepożądane
Olej z wiesiołka jest ogólnie uznawany za bezpieczny surowiec roślinny, co potwierdza oficjalny profil bezpieczeństwa opracowany przez Europejską Agencję Leków. Najczęstsze działania niepożądane, jeśli w ogóle występują, mają charakter łagodny i obejmują przede wszystkim:
- dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego,
- uczucie pełności,
- niestrawność,
- nudności,
- luźne stolce,
- bóle głowy,
- wysypka skórna,
- niewielki wzrost temperatury ciała.
Ostrożność zaleca się u osób przyjmujących leki przeciwzakrzepowe (ze względu na teoretyczne ryzyko interakcji związane z wpływem na agregację płytek krwi) oraz leki przeciwpadaczkowe i psychotropowe, choć doniesienia o klinicznie istotnych interakcjach są nieliczne. Kobiety w ciąży i karmiące piersią mogą stosować olej z wiesiołka, choć powinny skonsultować stosowanie go z lekarzem, podobnie jak osoby z chorobami przewlekłymi lub przyjmujące wiele leków jednocześnie.
Istotną zasadą racjonalnego stosowania oleju z wiesiołka jest nieprzekraczanie zalecanych dawek podanych przez producenta, przerwanie kuracji w razie wystąpienia niepokojących objawów. Ważna jest także świadomość, że wiesiołek ma charakter terapii uzupełniającej i nie zastępuje leczenia konwencjonalnego w poważnych schorzeniach!
Wiesiołek w praktyce – jak włączyć go do diety i domowej apteczki?
Włączenie wiesiołka do codziennej rutyny może przybierać różne formy. Najpopularniejszym rozwiązaniem są kapsułki ze standaryzowanym olejem (500-1000 mg), przyjmowane raz lub dwa razy dziennie podczas posiłków, co ułatwia wchłanianie i minimalizuje dolegliwości żołądkowe. My jednak rekomendujemy stosowanie oleju, ponieważ łatwo możesz dodawać go do sałatek, smoothie czy jogurtów. Unikaj jednak smażenia ze względu na łatwość utleniania! Kulinarnie młode liście i kwiaty urozmaicają sałatki, a napar z ziela służy jako wieczorny napój ziołowy. Możesz także zastosować olej z wiesiołka na włosy, przyczyniając się do poprawy ich kondycji. Co ciekawe, wyrób ten znalazł się wśród olejów bezpiecznych dla dzieci, jako wsparcie w pielęgnacji skóry.
Ważne jest rozróżnienie między suplementami diety a tradycyjnymi produktami leczniczymi – te pierwsze nie mogą deklarować właściwości leczniczych i podlegają mniej rygorystycznym wymogom jakościowym. Niezależnie od formy istotna jest konsultacja z lekarzem przed dłuższą suplementacją, unikanie samodzielnego leczenia poważnych schorzeń oraz traktowanie wiesiołka jako elementu szerszego, zrównoważonego stylu życia.
Teraz już wiesz, że wiesiołek dwuletni to o wiele więcej niż tylko roślina z żółtymi kwiatami otwierającymi się o zmierzchu. To cenny sojusznik zdrowia, który od wieków towarzyszył człowiekowi – najpierw jako jadalna roślina dzika w Ameryce Północnej, później jako przedmiot fascynacji botaników w Europie, a dziś jako przedmiot zaawansowanych badań naukowych nad właściwościami oleju z jego nasion. Niezależnie od tego, czy sięgniesz po kapsułki z olejem, zanurzysz się w świat dzikiej kuchni, zbierając kwiaty, czy po prostu będziesz świadomie wybierać produkty z tym składnikiem – masz teraz solidną wiedzę, by podejmować świadome decyzje. Pamiętaj, że wiesiołek to element szerszego obrazu zdrowego stylu życia, nie magiczny eliksir. Traktuj go z rozsądkiem, czerp z niego to, co może Ci dać, a w razie wątpliwości – nie wahaj się skonsultować z lekarzem lub farmaceutą!
Wiesiołek dwuletni – FAQ
Jaka jest różnica między suplementem diety a tradycyjnym produktem leczniczym z olejem z wiesiołka?
Tradycyjne produkty lecznicze muszą spełniać rygorystyczne standardy farmaceutyczne dotyczące jakości, czystości i standaryzacji składu, przechodzą proces rejestracji przez urząd rejestracyjny i mogą deklarować wskazania terapeutyczne. Suplementy diety podlegają mniej restrykcyjnym wymogom, nie mogą deklarować właściwości leczniczych i są traktowane jako żywność, nie leki.
Czy można jeść kwiaty i liście wiesiołka?
Tak, kwiaty i młode liście wiesiołka są jadalne. Kwiaty mają delikatny, lekko słodkawy smak i nadają się do sałatek lub jako dekoracja potraw. Młode liście charakteryzują się lekką goryczką podobną do rukoli i można je spożywać surowo lub po blanszowaniu. Ważne jest zbieranie roślin z miejsc niezanieczyszczonych, z dala od dróg i terenów przemysłowych.
Dlaczego kwiaty wiesiołka otwierają się wieczorem?
To ewolucyjna adaptacja do zapylania przez nocne owady, głównie ćmy i nocne motyle. Kwiaty otwierają się w ciągu kilkunastu minut po zmierzchu, emitując intensywniejszy zapach i oferując nektar swoim nocnym zapylaczom. Ta cecha dała roślinie polską nazwę „wiesiołek” – od „wieczora”.
Czy olej z nasion wiesiołka jest bezpieczny?
Tak, olej z wiesiołka jest uznawany za bezpieczny surowiec roślinny o korzystnym profilu działań niepożądanych. Najczęstsze, zazwyczaj łagodne objawy to dolegliwości żołądkowo-jelitowe (nudności, luźne stolce), które ustępują po kilku dniach lub zmniejszeniu dawki. Ostrożność zaleca się u osób przyjmujących leki przeciwzakrzepowe, przeciwpadaczkowe oraz w ciąży i laktacji.
Jakie dawki oleju z wiesiołka stosować?
Typowe dawki stosowane w badaniach klinicznych wynoszą 500-1000 mg oleju 1-2 razy dziennie (łącznie 1-3 g dziennie). Najlepiej przyjmować kapsułki podczas posiłków, co poprawia wchłanianie i zmniejsza ryzyko dolegliwości żołądkowych. Zawsze należy przestrzegać zaleceń producenta i w razie wątpliwości skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą.
- Rebecca Munir, Nabil Semmar, Muhammad Farman, Naseem Saud Ahmad, An updated review on pharmacological activities and phytochemical constituents of evening primrose (genus Oenothera), Asian Pacific Journal of Tropical Biomedicine, Volume 7, Issue 11, 2017, Pages 1046-1054.
- Timoszuk M, Bielawska K, Skrzydlewska E. Evening Primrose (Oenothera biennis) Biological Activity Dependent on Chemical Composition. Antioxidants (Basel). 2018 Aug 14;7(8):108. doi: 10.3390/antiox7080108. PMID: 30110920; PMCID: PMC6116039.
- https://plantura.garden/uk/flowers-perennials/evening-primrose/evening-primrose-overview
- https://totallywilduk.co.uk/2025/03/11/evening-primrose-identification/
- European Union herbal monograph on Oenothera biennis L. or Oenothera lamarckiana L., oleum, 5 June 2018, EMA/HMPC/753041/2017, Committee on Herbal Medicinal Products (HMPC).
- https://fobbg.co.uk/medicinal-plants-in-the-medicinal-garden/
- M. Sharifi, N. Nourani, S. Sanaie, S. Hamedeyazdan, The effect of Oenothera biennis (Evening primrose) oil on inflammatory diseases: a systematic review of clinical trials, BMC Complementary Medicine and Therapies | Ausgabe 1/2024.
- Sharifi M, Nourani N, Sanaie S, Hamedeyazdan S. The effect of Oenothera biennis (Evening primrose) oil on inflammatory diseases: a systematic review of clinical trials. BMC Complement Med Ther. 2024 Feb 15;24(1):89. doi: 10.1186/s12906-024-04378-5. PMID: 38360611; PMCID: PMC10867995.
- https://www.ema.europa.eu/en/medicines/herbal/oenotherae-oleum